icon
TAKE THE HAIR TEST TM MY RECOMMENDED PLAN WhatsApp

फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्यांचा उपयोग आणि दुष्परिणाम

Dr Kalyani Deshmukh
Medically Reviewed by
Dr Kalyani Deshmukh
Published Date:
Updated: 17 September 4:01 AM
LinkedIn Profile

Dr Kalyani Deshmukh
Dr. Kalyani Deshmukh brings 7 years of experience in dermatology, specializing in the diagnosis of complex conditions and performing advanced dermatosurgical procedures. Her areas of expertise include clinical dermatology, trichology, dermatosurgery and aesthetic medicine.

फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्यांचा उपयोग आणि दुष्परिणाम

जर तुम्हाला सतत थकवा जाणवत असेल, तुम्हाला रक्ताची कमतरता असल्याचे सांगितले गेले असेल किंवा केसांसाठी कोणतेही सप्लिमेंट शोधताना फॉलिक ॲसिड (folic acid) हे नाव वारंवार दिसत असेल, तर साहजिकच तुमच्या मनात प्रश्न येऊ शकतो की हे फॉलिक ॲसिड नेमकं काय करतं?

फॉलिक ॲसिड हे व्हिटॅमिन B9 चे एक रूप आहे. शरीरात नवीन पेशी आणि लाल रक्तपेशी तयार करण्यासाठी याची गरज असते. शरीरात याची कमतरता असल्यास फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्या उपयोगी ठरू शकतात. पण, केसांसाठी फॉलिक ॲसिड घेतल्याने प्रत्येक व्यक्तीमध्ये केसांची वाढ होईल, असे समजणे योग्य नाही.


फॉलिक ॲसिड म्हणजे काय आणि ते फोलेटपेक्षा कसे वेगळे आहे?

फोलेट (folate) आणि फॉलिक ॲसिड हे एकमेकांशी संबंधित आहेत, पण दोन्ही एकदम एकसारखे नाहीत.

फोलेट हे व्हिटॅमिन B9 चे असे रूप आहे, जे अन्नातून नैसर्गिकरित्या मिळते. फॉलिक ॲसिड हे त्याचे असे रूप आहे, जे प्रामुख्याने सप्लिमेंट्समध्ये आणि काही पोषक तत्त्वे मिसळलेल्या खाद्यपदार्थांमध्ये वापरले जाते.

शरीरात व्हिटॅमिन B9 ची गरज प्रामुख्याने:

  • डीएनए तयार करण्यासाठी

  • नवीन पेशी तयार करण्यासाठी

  • लाल रक्तपेशींच्या निर्मितीसाठी

  • शरीराची सामान्य वाढ आणि दुरुस्तीसाठी असते. 

याची कमतरता झाल्यास विशिष्ट प्रकारची रक्ताची कमतरता म्हणजेच ॲनिमिया देखील होऊ शकतो.

फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्यांचे फायदे आणि उपयोग काय आहेत?

फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्यांचा फायदा प्रामुख्याने अशा परिस्थितीत होतो, जेव्हा शरीरात त्याची कमतरता असते किंवा शरीराची गरज सामान्य गरजेपेक्षा वाढलेली असते.

1. फोलेटची कमतरता भरून काढण्यासाठी

फॉलिक ॲसिडच्या गोळ्यांचा वापर शरीरातील व्हिटॅमिन B9 ची कमी पातळी सुधारण्यासाठी केला जातो. यामुळे कमतरतेमुळे होणाऱ्या रक्ताशी संबंधित समस्या आणि त्यासोबत दिसणाऱ्या लक्षणांमध्ये मदत होऊ शकते.

2. लाल रक्तपेशी तयार करण्यास मदत

फोलेटची कमतरता असल्यास शरीराला सामान्य लाल रक्तपेशी योग्य प्रकारे तयार करता येत नाहीत. यामुळे मेगालोब्लास्टिक ॲनिमिया (megaloblastic anemia) होऊ शकतो आणि थकवा, अशक्तपणा किंवा धाप लागणे यांसारख्या समस्या उद्भवू शकतात.

3. गर्भधारणेच्या तयारीसाठी आवश्यक

हा फॉलिक ॲसिडच्या फायद्यांपैकी सर्वात चांगल्या प्रकारे सिद्ध झालेल्या उपयोगांपैकी एक उपयोग आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, गर्भधारणेचा प्रयत्न सुरू करण्यापासून ते गर्भावस्थेच्या सुरुवातीच्या १२ आठवड्यांपर्यंत दररोज ४०० मायक्रोग्रॅम फॉलिक ॲसिड घेण्याचा सल्ला दिला जातो. यामुळे बाळाच्या मेंदू आणि मणक्याशी संबंधित काही जन्मजात दोषांचा धोका कमी होतो.

फॉलिक ॲसिडच्या कमतरतेची लक्षणे कोणती आहेत?

फॉलिक ॲसिडच्या कमतरतेची लक्षणे हळूहळू दिसून येऊ शकतात आणि ती इतर अनेक समस्यांसारखीही वाटू शकतात.

यामध्ये पुढील लक्षणांचा समावेश होतो:

  • सतत अशक्तपणा किंवा थकवा

  • लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण

  • चिडचिडेपणा

  • डोकेदुखी

  • हृदयाची धडधड वेगाने होत असल्याचे जाणवणे

  • धाप लागणे

  • जीभ किंवा तोंडात दुखणे आणि फोड येणे

  • त्वचा, केस किंवा नखांच्या रंगात बदल होणे

ही लक्षणे फक्त फोलेटच्या कमतरतेमुळेच होत असतील, असे आवश्यक नाही. त्यामुळे फक्त लक्षणे पाहून स्वतःहून सप्लिमेंट्स सुरू करण्याऐवजी तपासणी करून घेणे आणि डॉक्टरांचा सल्ला घेणे जास्त योग्य आहे.

केसांच्या मुळांमधील पेशी वेगाने तयार होत असतात आणि त्यांच्यात सतत बदल होत असतात. फोलेट नवीन पेशी तयार करण्याच्या प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यामुळे शरीरात त्याचे पुरेसे प्रमाण असणे केसांच्या सामान्य आरोग्यासाठी आवश्यक आहे.

पण इथे एक महत्त्वाचा फरक समजून घ्या. फॉलिक ॲसिड केसांसाठी आवश्यक पोषक तत्त्व असू शकते, पण शरीरात त्याची कमतरता नसताना फॉलिक ॲसिडची गोळी घेतल्याने केसांची वाढ जलद होईल किंवा केसगळती थांबेल, याचा ठोस पुरावा उपलब्ध नाही. केस आणि पोषक तत्त्वांवर उपलब्ध असलेल्या संशोधनातूनही कमतरता असल्याची पुष्टी न करता सप्लिमेंट्स घेण्याचे फायदे स्पष्ट होत नाहीत.

केसांसोबतच शरीराला पोषणाची गरज असल्याचे सुद्धा समोर येत असेल, तर फक्त एका पोषक तत्त्वावर अवलंबून राहण्याऐवजी संपूर्ण परिस्थिती पाहणे जास्त योग्य आहे. Traya चे हेअर व्हिटॅमिन हे व्हिटॅमिन B9 सोबत व्हिटॅमिन B12, व्हिटॅमिन D, आयरन, झिंक आणि इतर पोषक तत्त्वांचे मिश्रण आहे. मात्र, हे देखील प्रत्येक व्यक्तीसाठी फॉलिक ॲसिडच्या कमतरतेवरील उपचार मानले जाऊ नये. गरज असल्यास तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने आणि तुमच्या संपूर्ण हेअर प्लॅननुसार ते घेणे जास्त योग्य ठरेल.

 

फॉलिक ॲसिडची कमतरता का होऊ शकते?

फक्त कमी खाणे हेच यामागचे कारण नसते. पुढील परिस्थितींमध्ये सुद्धा फोलेटच्या कमतरतेचा धोका वाढू शकतो:

  • आहारात हिरव्या भाज्या, डाळी आणि फोलेट असलेले इतर खाद्यपदार्थ कमी असणे

  • जास्त प्रमाणात मद्यपान करणे

  • सीलिएक (celiac) किंवा आतड्यांशी संबंधित अशी समस्या असणे, ज्यामुळे पोषक तत्त्वे शरीरात योग्य प्रकारे शोषली जात नाहीत

  • गर्भावस्थेत शरीराची गरज वाढणे

  • काही औषधांचा वापर

फोलेट नैसर्गिकरित्या पालक आणि इतर हिरव्या पालेभाज्या, डाळी, मटार, शेंगदाणे, संत्री, पपई आणि अंडी यांसारख्या खाद्यपदार्थांमधून मिळते.

फॉलिक ॲसिडची गोळी कशी घ्यावी?

फॉलिक ॲसिडचे योग्य प्रमाण हे ते कोणत्या कारणासाठी घेतले जात आहे, यावर अवलंबून असते. कमतरतेवर उपचार, गर्भावस्था आणि इतर आरोग्यविषयक परिस्थितींमध्ये त्याचे प्रमाण वेगवेगळे असू शकते.

गोळी पाण्यासोबत डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे किंवा पॅकवर दिलेल्या सूचनांनुसार घ्या. जर एखादी मात्रा घेण्यास विसरला असाल आणि पुढील मात्रा घेण्याची वेळ जवळ आली असेल, तर दोन गोळ्या एकाच वेळी घेऊ नका.

सामान्य पोषणासाठी आवश्यक असलेली रोजची मात्रा म्हणजे थेट सप्लिमेंटची मात्रा असे समजू नका. अन्नातून मिळणारे फोलेट आणि सप्लिमेंटमधील फॉलिक ॲसिड शरीरात वेगवेगळ्या प्रमाणात शोषले जातात.

फॉलिक ॲसिडचे दुष्परिणाम आणि घ्यावयाची काळजी

योग्य प्रमाणात फॉलिक ॲसिड घेतल्यास बहुतेक लोक ते सहजपणे सहन करू शकतात. पण, काही लोकांना पुढील त्रास होऊ शकतात:

  • मळमळ

  • गॅस

  • भूक कमी लागणे

  • चवीत बदल होणे

  • अस्वस्थ वाटणे किंवा थकवा जाणवणे

गंभीर ॲलर्जी फार क्वचित होते. मात्र, श्वास घेण्याचा त्रास होणे, चेहरा किंवा ओठांना सूज येणे किंवा खूप खाज येणे अशी लक्षणे दिसल्यास लगेचच वैद्यकीय मदत घ्या.

खूप जास्त प्रमाणात फॉलिक ॲसिड घेण्याची एक महत्त्वाची चिंता अशी आहे की, यामुळे व्हिटॅमिन B12 च्या कमतरतेमुळे होणारी रक्ताची समस्या लपून राहू शकते. यामुळे नसांना होणारे नुकसान पुढे वाढत राहू शकते. काही मिरगीवरील औषधे आणि मेथोट्रेक्सेट (methotrexate) यांसारख्या औषधांसोबत घेतल्यास त्याचा परिणामही बदलू शकतो.

निष्कर्ष

फॉलिक ॲसिड हे शरीरात नवीन पेशी आणि लाल रक्तपेशी तयार करण्यासाठी आवश्यक असलेले व्हिटॅमिन B9 आहे. त्याच्या गोळ्या फॉलिक ॲसिडची कमतरता, गर्भावस्था आणि काही विशिष्ट वैद्यकीय गरजांमध्ये उपयोगी ठरू शकतात. केसांसाठीही फॉलिक ॲसिडचे महत्त्व आहे, पण शरीरात त्याची कमतरता नसताना त्याला हेअर ग्रोथ सप्लिमेंट मानणे योग्य नाही. आपली नेमकी गरज आणि योग्य मात्रा जाणून घेतल्यानंतरच त्याचे सेवन करा.

केसगळती होत असेल तर फक्त सप्लिमेंटची गरज आहे असे स्वतःहून ठरवू नका. Traya ची फ्री हेअर टेस्ट घ्या आणि तुमच्या केसांच्या समस्येचे नेमके कारण समजून घ्या.

 

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

1. फॉलिक ॲसिडची गोळी कोणत्या कामासाठी वापरली जाते?

फॉलिक ॲसिडच्या गोळीचा वापर मुख्यतः शरीरातील फोलेटची कमतरता भरून काढण्यासाठी आणि त्यामुळे होणाऱ्या रक्ताच्या कमतरतेवर उपचार करण्यासाठी केला जातो. गर्भावस्थेची तयारी करतानाही याची महत्त्वाची भूमिका असते.

2. फॉलिक ॲसिडची गोळी रोज घेऊ शकतो का?

दररोज फॉलिक ॲसिड घेण्याची गरज तुमचे वय, आरोग्य आणि ते घेण्याचे कारण यावर अवलंबून असते. गर्भावस्थेसारख्या परिस्थिती वगळता, नियमित फॉलिक ॲसिड घेणे हे डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार करणे जास्त योग्य आहे.

3. फॉलिक ॲसिड केसांची वाढ होण्यास मदत करते का?

जर शरीरात फोलेटची कमतरता असेल, तर ती दूर केल्याने केसांच्या सामान्य आरोग्यास मदत होऊ शकते. मात्र, शरीरात कमतरता नसताना फॉलिक ॲसिड घेतल्याने केसांची जास्त वाढ होते, याचा पुरेसा पुरावा उपलब्ध नाही.

संदर्भ : 

  1. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Folate: Fact Sheet for Health Professionals. ods.nih.gov

  2. World Health Organization. (2023). Periconceptional Folic Acid Supplementation to Prevent Neural Tube Defects. who.int

  3. Almohanna, H. M., Ahmed, A. A., Tsatalis, J. P., & Tosti, A. (2019). The Role of Vitamins and Minerals in Hair Loss: A Review. Dermatology and Therapy, 9, 51–70. DOI: 10.1007/s13555-018-0278-6.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

  4. American Academy of Dermatology Association. Hair Loss: Tips for Managing. aad.org

  5. Cleveland Clinic. Folic Acid Tablets: Uses & Side Effects.my.clevelandclinic.org

Read More Blogs

केसांची चांगली वाढ होण्यासाठी काय करावे? केसांच्या वाढीसाठी प्रभावी उपाय

केसांची चांगली वाढ होण्यासाठी काय करावे? केसांच्या वाढीसाठी प्रभावी उपाय

Quick Answer नवीन केस उगवण्यासाठी सर्वात आधी केस गळण्यामागचे कारण ओळखणे गरजेचे आहे....

नवीन केस उगवण्यासाठी कोणते तेल सर्वोत्तम आहे? टक्कल पडण्यावर उपाय काय?

नवीन केस उगवण्यासाठी कोणते तेल सर्वोत्तम आहे? टक्कल पडण्यावर उपाय काय?

Quick Answer रोझमेरी, पेपरमिंट, आवळा आणि भृंगराज यांसारखे तेलाचे प्रकार टाळूला पोषण...

केस गळणे थांबवण्यासाठी सर्वात चांगले तेल कोणते आहे? पूर्ण लेख वाचा.

केस गळणे थांबवण्यासाठी सर्वात चांगले तेल कोणते आहे? पूर्ण लेख वाचा.

Quick Answer केस गळणे थांबवण्यासाठी असे तेल निवडा जे टाळूला पोषण देईल, केसांच्या मु...

पुरुषांना टक्कल पडणे : कारणे, टप्पे आणि उपचारांचे संपूर्ण मार्गदर्शन

पुरुषांना टक्कल पडणे : कारणे, टप्पे आणि उपचारांचे संपूर्ण मार्गदर्शन

Quick Answer पुरुषांमध्ये टक्कल पडण्याची सुरुवात बहुतेकदा अचानक पूर्ण केस गळण्याने ह...

Popular Posts

Disclaimers

The claims and results mentioned are based on multiple internal studies and customer research surveys that Traya has conducted with a statistically significant sample size of users who were under expert observation and guidance.

93% saw results*

Traya conducted an internal study over both men and females facing hair fall and 93% saw results* after using the complete Traya customized plan consistently for a period of 5 months. This study was conducted in December 2022.

5-month money-back guarantee

Traya’s 100% money-back policy is valid only if you have been regular with the complete customized plan for a period of 5 whole consecutive months. Each customised hair kit is valid for only 30 days. If any individual has not seen any regrowth or control in hair fall, you can ask for a refund. However, once you apply for the 5-month - money-back policy, the team would then do a thorough check on consumer regularity based on every order date. An exception to this policy is for those customers undergoing serious health conditions like autoimmune diseases and cancer.

Traya’s Holistic 3 Science Formula

Traya’s 3 Science Formula is a synergistic mix of Ayurveda, Allopathy & Food Science designed specifically to cater to hair fall conditions stemming from multiple root causes. With clinically tested ingredients and adaptogenic herbs, Traya’s Science-Backed formula clears internal blockages and boosts hair regeneration naturally. When blended with a healing dietary plan, it delivers great results in attaining long-term hair growth.

Traya Free hair test (™)

Traya’s Hair Dx test is powered by a proprietary algorithm to examine a user's hair & health profile. With the help of a distinctive image-capturing technique & physician- formulated examination, it is able to precisely check the type, stage & root causes of a certain hair fall condition.

2 lakh+ Indians

Traya Free hair test (™) has been taken by more than 2 lakh+ Indians - Data acquired from Traya customers.

Ayush Certified - Digest Boost, Cholest Vati and Consti Clear are Ayush Certified Products.

Traya’s Ayurvedic Products are based on natural and Ayurvedic formulations. These are completely safe for human use, but it is possible that certain ingredients may cause allergic reactions to some individuals.

Accurate hair check

The Traya free hair test (™) is a proprietary algorithm developed with the help of our in-house hair experts that provides Accurate hair and health checks, provided you mention all the correct details about yourself. It gives a precise checks about the type, stage and root cause of a specific hair fall condition.

Long Lasting Visible Hair Results

Traya’s complete customized plan gives visible and long-lasting results provided you’re on Traya’s hair maintenance kit. Since Traya works on the internal root causes of hair fall and hence our customers have seen long lasting results

Trusted by 100+ Hair Experts

Traya has been tried and loved by over 100 hair experts all over India to maintain healthy hair growth.

Award Winning Trusted Brand

India’s Healthcare Excellence initiated by Brands Impact has awarded Traya as the Most Effective Haircare Product of the Year 2022

FDA approved ingredients

These are completely safe for human use, but it is possible that certain ingredients may cause allergic reactions to some individuals.

Traya Women Santulan (™)

Traya’s Women Santulan is a unique technology that uses a combination of herbs treated in a specific manner (kalpa) to meet the bio-specific needs of women going through different stages of life. Santulan is a supplementary range to Traya’s 3 Science Formula which balances and nourishes the body inside-out delivering long-lasting hair growth results and overall health.

Hair Growth Plan starts at Rs 1699 pm* - The price mentioned is for a male of age 23 with stage 1 type hair fall based on the results of the hair test taken on the website. Prices may vary for individual customers depending on the results of the hair test and internal root causes

Hair Growth Plan starts at Rs 2000 pm* - The price mentioned is for a male of age 25 with stage 1 type hair fall based on the results of the hair test taken on the website. Prices may vary for individual customers depending on the results of the hair test and internal root causes.